De Leidse Koorboeken   

Een koorboek is een muziekboek op groot formaat, dat handgeschreven of (later) ook gedrukt was. Het koorboek werd zodanig op een lessenaar opgesteld voor het zangkoor, dat het gehele koor zicht op het boek had gedurende het zingen bij de lithurgie.Koorboeken met erg groot  notenschrift waren vaak duur en rijkversierd uitgevoerd.

Van de honderden koorboeken die Nederland rijk was in de zestiende eeuw, is er slechts een dertiental bewaard gebleven! 


Uit de Noordelijke Nederlanden zijn alleen zes (van de acht) Koorboeken van de Leidse Pieterskerk  bewaard gebleven, vervaardigd tussen 1549 en 1564. 
Deze enorme boeken (60 x 40 cm en 15,5 kg per boek) werden in de zestiende eeuw samengesteld voor het Getijdencollege van die kerk. Ze werden speciaal gemaakt voor het koor van de Leidse Pieterskerk, dat daar dagelijks de zeven getijden uit zong. Tot aan de reformatie. Toen verdwenen ze voor eeuwen in een kist.
De Leidse Koorboeken vormen Europa’s grootste bij elkaar horende, voor één kerk geschreven, verzameling religieuze, polyfone (meerstemmige) muziek.  
Eén wordt permanent geëxposeerd in het Stedelijk Museum de Lakenhal. De andere vijf bevinden zich in het Erfgoed Leiden e.o.

Het derde koorboek, officieel ms. 1440 geheten en in het gebruik codex C genoemd, is vervaardigd in 1559. In dit koorboek speelt de Requiemmis een belangrijke rol. Het wordt bewaard in Museum De Lakenhal in Leiden en maakt onderdeel uit van de permanente tentoonstelling. Het ligt te pronk in de kapel van het museum.

 



Het koorboek opent opmerkelijk genoeg met een mis van Cristobal de Morales (ca. 1500 – 1553), de eerste Spaanse componist van internationaal formaat.

 

Zijn werken werden in Europa ruim verspreid en vele kopieën maakten zelfs de reis naar de Nieuwe Wereld. In de honderd jaar na zijn dood beschouwden vele schrijvers en theoretici zijn muziek als behorend tot de meest perfecte van zijn tijd. Zijn mis wordt gevolgd door nog vier missen; een groots opgezette mis van Clemens non Papa, een vierstemmige anonieme requiemmis, een zesstemmige requiemmis van Richafort en een zes- tot achtstemmige mis van Cornelius Canis. Canis (ca. 1510/20-1562) was één van de laatste kapelmeesters van Karel V. Toen de keizer stierf in 1558 trok hij zich aanvankelijk terug in zijn geboortestad Gent om vervolgens, op het eind van zijn leven, nog naar Praag te gaan, waar hij stierf. Zijn indrukwekkende mis in het Leidse Koorboek is bedoeld voor de kersttijd.

 

Na deze vier missen volgen twee Salve Regina’s en zeven Regina Celi’s, allen anoniem en allen unica. Het boek bestaat verder uit vierentwintig motetten, waarvan de meeste weer op naam van Clemens non Papa. Maar er staat ook een bijzonder Magnificat in van Jheronimus Vinders (fl. 1510-1550). Hij was in de jaren twintig van de zestiende eeuw zangmeester in de Gentse Sint Jankerk. Het bijzondere aan dit vijfstemmige Magnificat is dat alle verzen meerstemmig gezet zijn. In het derde koorboek staat bovendien één van de beroemdste en geliefdste composities van de zestiende eeuw; het Stabat Mater van Josquin des Prez.

 

 

Dit koorboek herbergt ook nog een aardige anekdote. Eén van de motetten in het boek is van de hand van Cornelius Canis. Maar kopiist Anthonius de Blauwe had waarschijnlijk zijn dag niet toen hij het in het boek schreef. Er staan veel fouten in. Zoveel dat één van de zangers boven het motet heeft geschreven: hoc motetum est mele scriptum. (Dit motet is slecht geschreven). Het grappige is dat de commentator zelf (opzettelijk?) ook een fout heeft gemaakt, want ‘slecht’ zou geschreven moeten worden als ‘male’. Hoe dan ook, het motet werd in het vierde koorboek nog eens opgeschreven, nu zonder fouten.


De Leidse Koorboeken zijn vertolkt en op CD uitgebracht door EGIDIUS,een vocaal kwartet. Voor de cd-opnamen van de Leidse Koorboeken werd het kwartet uitgebreid met meerdere zangers. Het werd een ‘college’, gemodelleerd naar de zestiende-eeuwse zangers groep in de Leidse Pieterskerk.

Dubbel CD

22 tracks

Egidius Kwartet

De Leidse Koorboeken Volume 2

Altus:              

Tenor:

Bariton:

Bas:

Peter de Groot

Jon Etxabe-Arzuaga

Hans Wijers

Donald Bentvelsen

 

 

Egidius College

Superius:

 

Altus:              

Tenor:

 

Bariton:

Bas:

Ellen van Ham, Susan Jonkers, Michaela Riener,

Helen Thomson

Hugo Naessens

André Cats, Robert Coupe, Stefan Berghammer,

Matthew Vine, Scott Wellstead  

Jasper Schweppe

Bas Ramselaar, Kees-Jan de Koning

 

Opnameleider:  Erik Beijer

Techniek:         Tom Dunnebier

 

CD 1

Cristianus Hollander c.1510-1568/69            

Clemens non Papa c.1510-1555/56

Anonymus

Clemens non Papa

Anonymus

Anonymus

Johannes Lupi c.1506-1539

Clemens non Papa

Anonymus

Jean Richafort c.1480-c1547

Iosquin Baston fl.1542-1563

In nomine

Heu mihi
Angelus autem domine 
Maria Magdalena
Victime paschali 
Venite ad me omnes
Tu deus noster 
Iherusalem surge
O Elisabeth 
Ego sum qui sum 
Dum transisset

 

CD 2

 

Anonymus

Anonymus

Anonymus

Clemens non Papa                                     

Anonymus

Anonymus

Anonymus

Anonymus

Anonymus

Clemens non Papa

Anonymus

Anonymus

Anonymus

Clemens non Papa

Anonymus

Iam bone pastor

Maria Mater domini

Ave maris stella

Magnificat quarti thoni

Nunc dimitis quarti toni

Christe qui lux es 

Christe qui lux es

Aurea luce

Quod chorus vatum

Magnificat sexti thoni

Christe qui lux es

Pange lingua

Veni creator spiritus

Magnificat octavi thoni

Christe qui lux es

 


Geef beoordeling

Om een beoordeling te schrijven moet u inloggen of zich registreren

CD LEIDSE KOORBOEKEN VOL.3

  • Model: CD LEIDSE KOORBOEKEN VOL3
  • Beschikbaarheid: Op voorraad
  • € 26,95 (incl.BTW)